Ինչ գիտենք ցիտրուսների մասին

Փոքրուց լսել ենք, որ ցիտրուսները վիտամինների աղբյուր են, իսկ նարնջի չորացրած կեղևները` նաև ցեցի դեմ պայքարի հրաշալի միջոց:
Իսկ ինչպե՞ս է առաջացել ցիտրուս անվանումը:

Հին Հունաստանի բնակիչների լեզվում երկու նման հասկացություններ կային` «ցեդրոմ» և «ցեդրոս»: Առաջինը կիրառվում էր հոտավետ ծաղիկների անվանման համար, որոնք հավաքվում ու տուն էին տարվում որպես զարդարանք ու բնական հոտավետ նյութ: Իսկ երկրորդը` վայրի պտուղների դեպքում, որոնք նույնպես հոտավետ էին: Ի վերջո, այս 2 անվանումներից հռոմեացիները ստեղծեցին մեզ հայտնի «ցիտրուսը»: Այսօր ցիտրուսների 30 տեսակ է հայտնի, որոնցից լայն կիրառություն ունեն նարինջը, կիտրոնը, մանդարինը, բերգամոտը, լայմն ու թուրինջը:

Ցիտրուսները` բուժամիջոց

Հանրահայտ է, որ ցանկացած հիվանդություն կանխարգելելը շատ ավելի հեշտ է:

Հեռավոր XVI դարում, երբ մոլեգնում էր ցինգան, փրկվել հաջողվում էր միայն կանոնավոր կերպով կիտրոն ու նարնջի հյութ օգտագործելով: Մեկ դար անց դեղագործները ցիտրուսազգիների նոր հատկություններ ու որակներ բացահայտեցին:

Մկանային թուլության ու օրգանիզմի ընդհանուր հյուծման ժամանակ հին աշխարհի բժշկողներն առաջարկում էին խմել նարնջի կեղևից պատրաստված եփուկներ: Հակաօքսիդանտներով` C և B խմբի վիտամիններով հարուստ ցիտրուսների պտուղներն ամրացնում են իմունիտետը, հզոր պաշտպանություն ստեղծում քաղցկեղային բջիջների դեմ: Իսկ դրանցում պարունակվող բիֆլավոնոիդները հրաշալի ամրացնում են արյունատար անոթների բարակած պատերը: Ճապոնացի գիտնականների ուսումնասիրության համաձայն` ցիտրուսների կանոնավոր օգտագործումը պաշտպանում է կաթվածից:

Ցիտրուսազգիների այդ բազմազանության մեջ ամենաօգտակարը 4-ն են, ու դրանցից առաջատարը նարինջն է: Երկրորդ տեղում կիտրոնն է, երրորդը` թուրինջը, և օգտակար ցիտրուսների քառյակն ամփոփում է մանդարինը: Մնացածի նշանակությունն ավելի գեղագիտական է, քան բուժիչ:

Ի դեպ, այդ 4 ցիտրուսներից յուրաքանչյուրն առանձնահատուկ է. նարինջը երաշխավորում է հուսալի պաշտպանություն քաղցկեղային, ինչպես նաև սիրտ-անոթային համակարգի հիվանդություններից: Շատ բարերար է ազդում գլխուղեղի ու նյարդային համակարգի վրա:

Կիտրոնը փրկություն է թե՛ ավիտամինոզից (վիտամինային անբավարարություն) և թե՛ հիպովիտամինոզից: Բացի այդ, միշտ խրհուրդ է տրվում կիտրոն օգտագործել անգինայի, մրսածության ու ռևմատիկ հիվանդությունների ժամանակ: Այդ պտուղն օգնում է աթերոսկլերոզի դեպքում:

Թուրինջն արդյունավետ օրգանիզմն ազատում է հեղուկից: Ի դեպ, բոլոր ցիտրուսազգիներից թուրինջն է միայն, որ նպաստում է ավելորդ քաշից ազատվելուն, քանի որ այդ միրգը մարսելու համար ավելի շատ կալորիա է ծախսվում, քան արդյունքում դրանից ստանում է օրգանիզմը:

Մանդարինը մանրէների թշնամին է: Բացի այդ, օգնում է ստամոքս-աղիքային տրակտի հիվանդությունների դեպքում:

Կիտրոնը մաքրում է արյունն ու օգնում օրգանիզմին ազատվելու թույներից: Մանդարինի եթերայուղն արագացնում է արյան ու ավշի շարժը, ինչը հանգեցնում է մաշկի վիճակի և իմունիտետի բարելավման: Նարինջը ոչ միայն օգնում է դիմակայելու մրսածությանը, այլև նպաստում ատամների պահպանմանը: Իսկ լնդերի խնդիրներից պաշտպանում է լայմը, որը նաև բարելավում է ստամոքս-աղիքային տրակտի աշխատանքը, տեսողությունն ու մաշկի վիճակը:

Ու չմոռանանք նաև, որ ցիտրուսների եթերայուղերի ներշնչումը լիցքավորում է լավատեսությամբ ու էներգիայով:

Ի դեպ, Իսպանիայի ժողովրդական հավատալիքներում կիտրոնն անպատասխան սերն է խորհրդանշում, իսկ նարինջը` փոխադարձ զգացմունքը:

Ցիտրուսների ծառերը երկարակյաց են. կարող են ապրել մինչև 700 տարի:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ